sonnetten schrijven 1: wat is een sonnet?

Ja, wat is dat eigenlijk, een sonnet? Het is een soort gedicht, dat is wel duidelijk. Maar verder?

Als je mensen vraagt wat een sonnet is, zeggen ze meestal: een gedicht met een bepaald rijmschema. Met wat geluk weten ze ook nog dat het 14 regels heeft. En dat het is opgebouwd uit 4 coupletten, van 4, 4, 3 en 3 regels. En dat is het dan, het sonnet. Op het internet kun je een heleboel gedichten vinden die aan deze beschrijving voldoen en waar dan ‘sonnet’ boven staat. Maar klopt dat wel?

Nou, daar kunnen we natuurlijk mooie grote boom over opzetten. Om wat duidelijkheid te scheppen, zal ik dus even opschrijven waar we het hier over gaan hebben.

* Welke soorten sonnetten zijn er?
Het sonnet bestaat al heel lang, eeuwen. Het is één van de vaakst voorkomende versvormen, niet alleen in het Nederlands, maar ook in andere talen. Zoals je kunt verwachten, bestaan er dus allerlei varianten. Wij gaan het hier hebben over sonnetten in blanke verzen – die rijmen niet – en over ‘Italiaanse’ en ‘Engelse’ sonnetten.

* Hoe worden sonnetten ingedeeld?
In alle gevallen heeft zo’n sonnet 14 regels. Vaak, maar niet altijd, zijn die verdeeld in groepjes:
de eerste twee groepjes hebben ieder 4 regels.
de laatste twee groepjes hebben ieder 3 regels.
Maar je kunt ook sonnetten tegenkomen die op andere manieren zijn opgedeeld, of waar helemaal geen groepjes te vinden zijn.

* Hoe klinkt een sonnet?
Wat een sonnet wél heeft, is een bepaald metrum. De regels zijn verdeeld in versvoeten. Versvoeten zijn voor een gedicht wat maten zijn in muziek. En net zoals je in muziek verschillende soorten maten hebt – vierkwartsmaat, driekwartsmaat enz. – zo heb je in de dichtkunst verschillende soorten versvoeten. De versvoet voor het sonnet is de jambe. Later meer hierover.

* Waar gaat een sonnet over?
Sonnetten kunnen gaan over allerlei onderwerpen, zwaar en licht. Vaak zet de dichter een bepaalde situatie uiteen in de eerste acht regels. Daarna neemt het gedicht een andere wending. Dit heet de volta of chute. Een andere keer zal ik daar uitgebreider over schrijven.

* Vragen. *

Tenslotte een paar vragen. Je kunt de antwoorden uit de tekst halen.
Vraag 1: hoeveel regels heeft een sonnet?
Vraag 2: wat is het rijmschema van een sonnet?
Vraag 3: hoe heet de versvoet die we meestal tegenkomen in het sonnet?

* Antwoorden. *
Vraag 1: 14.
Vraag 2: er zijn verschillende mogelijkheden, er is geen vaste regel voor.
Vraag 3: jambe.

Advertenties

3 Reacties op “sonnetten schrijven 1: wat is een sonnet?

  1. Pingback: 2010 in review « Betjes sonnettenblog

  2. ANIT-literatuurtje

    Het zou handig zijn als je ook iets vertelt over de standaard rijm vorm:
    a
    b
    b
    a

    a
    b
    b
    a

    c
    d
    c

    d
    c
    d

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s